شناخت و عملکرد ویتامین‌ها در بدن؛ ویتامین‏‌ها از ترکیبات کربن، هیدروژن، اکسیژن و گاهى از مواد دیگرى به دست مى‏‌آیند، مواد لازم زندگى هستند و بدون وجود آنها کار دستگاه‏‌هاى بدن مختل مى‏‌شود. ویتامین‌ها در حقیقت واسطه یا به اصطلاح دلال‏‌هاى فعّال «راستگوى» بدن‏‌ هستند.

ویتامین‏‌ها از ترکیبات کربن، هیدروژن، اکسیژن و گاهى از مواد دیگرى به دست مى‏‌آیند، مواد لازم زندگى هستند و بدون وجود آنها کار دستگاه‏‌هاى بدن مختل مى‏‌شود. ویتامین‌ها در حقیقت واسطه یا به اصطلاح دلال‏‌هاى فعّال «راستگوى» بدن‏‌اند و در اصطلاح پزشکى به آنها کاتالیزور می‌گویند.

ویتامین‏A
مهمترین این واسطه‌‏ها عبارتند از ویتامین‏A به فرمول شیمیایى(O 02 H 92 OH) در سبزیجات مخصوصاً هویج و در دانه‏‌هاى گیاهى و بیشتر در برگ‏‌ها وجود دارد و روغن ماهى سرشار از این ویتامین است.
کمبود ویتامین‏A باعث خشکى قرنیه و وجود آن براى رشد بیشتر سلول‏‌هاى بدن لازم است در کمبود آن بدن پوسته‏ پوسته مى‏‌شود. در پوست بدن آکنه پیدا مى‏‌شود، تولید مثل به وقفه می‌افتد و کمبود آن در عضو باعث عفونت آن عضو مى‏‌شود. همچنین کمبود آن باعث پیدا شدن سنگ در کلیه‏‌ها و شب‏‌کورى می‌شود و اخیراً عوارض کمبود آن در کودکان مبتلا به سرخک مشاهده شده است.
ویتامین‏B 1
به فرمول‏C 21 H 71 N 4 O SCLH -CL است و این ویتامین داراى انواع مختلف است و از انواع آن می‌توان به ویتامین‏B ,B 1 ,B 2 به فرمول‏C 71 H 02 N 4 O 6 ، ویتامین‏B 6 ، نیکو تیلامید و اسید پنتوتنیک اشاره کرد.
ویتامین‏B 1 به صورت کوآنزیم، براى فعال کردن چند آنزیم به کار مى‌‏رود. کمبود ویتامین‏B 1 باعث کم مصرف شدن گلوکز و تقلیل کار عصبى خواهد شد. کمبود ویتامین‏B 1 باعث ضعف عضلانى قلب و شل شدن عضلات قلبى مى‏‌شود.
در فقدان یا کمبود ویتامین‏B 1 آثارى از سوء هضم، یبوست شدید، بى‏‌اشتهایى، شلى معده و کمبود اسیدیته معده در دستگاه گوارش پیدا مى‏‌شود و شوره سر، خشکى پوست، در کمبود آن مشاهده شده است. کار کمکى و یا کاتالیزورى این ویتامین در آزاد شدن انرژى مواد غذایى به ثبوت رسیده است.

گروه ویتامین‏B 1 در فعل و انفعالات بیولوژیکى بدن دخالت کامل دارند. مثلا کمبود اسید پنتوتنیک B5باعث ریختن موها و سفید شدن آنها (مخصوصا ریختن پشم در حیوانات مى‏‌شود). گروه ویتامین‏B 1 در مخّمرها مخصوصا مخّمر آبجو، پوست دانه بعضى از غلات و در دل، قلوه و جگر گاو وجود دارد.

ویتامین‏C
این ویتامین اهمیت خاصّى در زندگى داشته و بسیار فراوان است. اعمال مهّم آن عبارتند از: پیشگیرى از بیمارى اسکوربوت یا خون‏ریزى لثه‏‌ها، وجود آن براى برقرارى واکنش‏‌هاى شیمیایى داخل سلولى بسیار لازم است، وجود آن باعث غیر قابل نفوذ عروق مى‏‌شود یعنى عروق را سفت و محکم و طبیعى نگه مى‏‌دارد، در ساختمان استخوان‏‌بندى و اسکلت بدن دخالت کامل دارد، مقاومت بدن را در مقابل بیمارى‏‌هاى عفونى و سرطانى زیاد مى‏‌کند، در زمان پرکارى بدن مثلا در دوران شیر دادن، کار و فعالیت، زمان دوره نقاهت بیمارى‏‌ها و تب، وجود آن بیشتر لازم مى‏‌شود. (ویتامین‏C از تشکیل نیتروزامین‏‌ها که سرطان‏‌زا هستند جلوگیرى مى‏‌کند).
ویتامین‏D به فرمول‏C 72 H 54 OH
این ویتامین براى ساختن استخوان‏‌ها لازم و ضد سستى استخوان است، کار دلالى آن در جذب فسفر و کلسیم در زمان احتیاج بدن است. منبع اصلى این ویتامین در روغن ماهى است ابلبته در کره، زرده تخم‏‌مرغ، ماهى و جگر وجود دارد. ویتامین‏D با همراهى ویتامین‏C کار بیشترى را در بدن انجام مى‏‌دهد.
ویتامین‏E
یا ویتامین بارورى و تولید مثل به فرمول‏C 92 H 05 O 2 این ویتامین در جوانه‏‌ غلات مخصوصا گندم وجود دارد. در روغن‏‌هاى نباتى یافت مى‏‌شود. کار این ویتامین در بدن به خوبى شناخته نشده، شاید هزاران کار مهم دیگر انجام مى‏‌دهد که ما از آن بى‏‌اطلاع هستیم. کارهاى مهمى که تاکنون شناخته شده: تنظیم و تشکیل باردارى و جلوگیرى از سقط جنین، در عقیمى مردان داورى انتخابى است، رشد غدّه‏‌هاى تولید مثل را در جنس ماده تقویت مى‏‌‌کند، کمک به رشد و نموّ بدن مى‏‌کند.

ویتامین‏F
این ویتامین مجموعه‏‌اى از اسیدهاى چرب است شامل اسید لینولیک‏ ، اسید لینولئیک‏ ، اسید آراشى‏دونیک‏ و اسید گلوپانودیک‏ این ویتامین ارزش زیادى دارد. زیرا این اسیدها با غذاها توأم بوده از آنها جدا نمى‏‌شوند و جزء اسیدهاى اشباع نشده است که در بدن ارزش زیادى را به عهده دارند.
یکى از آثار مهّم آن این است که وجود آن باعث تقویت موها و کمبودش سبب ریزش مو می‌شود.در کتاب همیشه لاغر و سلامت باشیدآمده است با اسید لینولیک یا ویتامین‏F که مسئول این کار است در روغن‏‌هاى کنجد، آفتابگردان، ارزن، بلادر، بان، گردو، منداب، لوبیا و هسته انگور ... یافت مى‏‌شود.
ویتامین‏K
این ویتامین ضد خونریزى و شلى خون است. این ویتامین در حقیقت یک فیلوکینون‏ است که در یونجه، سبزیجات، اسفناج، کلم و گوجه‏ فرنگى وجود دارد. ویتامین‏K با ایجاد ترومبین مادّه‏‌اى که در کبد ساخته مى‏‌شود باعث انعقاد خون می‌شود.