«نخل»، تابوت نمادین امام حسین(ع)










محرم، عمومی‌ترین فرصت در سراسر جهان تشیع، برای برگزاری انواع آیین‌های سوگواری است.

اگرچه سوگ امام حسین(ع) هسته‌ی اصلی همه‌ی شکل‌های مختلف عزاداریست، اما تفاوت‌های جغرافیایی در جامعه‌ی تشیع سبب ایجاد تفاوت‌های فرهنگی در شیوه‌های سوگواری شده است.

به گزارش واحد دریافت خبر خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)- منطقه‌ی خراسان، در ایران نیز مراسم سوگواری قدمتی به اندازه‌ی تاریخ حماسه‌های آن دارد. مسوول بخش نمایه‌سازی مرکز اسناد آستان قدس رضوی در این زمینه می‌گوید: با روی کار آمدن حکومت صفویه و عزم شاهان صفوی برای رسمی کردن مذهب تشیع در ایران، مراسم سوگواری امامان شیعه برای عظمت‌بخشی شعایر مذهبی تشیع، رواج بیشتری یافت.

فاطمی‌مقدم با بیان این‌که در این دوره از تاریخ ایران، آیین‌های مربوط به عزاداری‌های مذهبی به ویژه سوگواری‌های مربوط به واقعه عاشورا و شهادت امام علی(ع) به بزرگترین و باشکوه‌ترین مراسم مذهبی بدل شد، افزود: اجرای مراسم آیینی مذهبی در قالب روضه‌خوانی و حمل وسایل و نمادهای گوناگون مانند عماری و نخل را می‌توان از جمله این موارد به‌شمار آورد.

وی در توضیح نماد «نخل» می‌گوید: سازه‌ی چوبی شبیه به اتاقکی کوچک که از دیواره‌های مشبک ساخته شده و کف آن از به هم پیوستن تعدادی تنه درخت تشکیل شده است، نخل گفته می‌شود که نماد تابوت امام حسین(ع) و شهدای کربلاست و بر دوش حمل می‌شود.

فاطمی‌مقدم، تزیین و آرایش نخل با پارچه، آینه و دیگر زیورآلات و به دیگر سخن «نخل‌بندی» را از مقدمات این مراسم دانست و ادامه داد: نخل‌بندی مراسمی بوده که در عصر حکومت صفوی در برخی نقاط ایران از جمله مشهد در هنگام سوگواری برخی امامان شیعه برپا می‌شده است.


وی افزود: برگزاری این مراسم در حرم مطهر امام رضا(ع) توسط تشکیلات اداری آستان قدس رضوی انجام می‌شد.

فاطمی‌مقدم به اسنادی در تشکیلات آستان قدس رضوی اشاره کرد که اطلاعاتی در ارتباط با مراسم نخل‌بندی حرم امام رضا(ع) در دوره صفوی را بازگو می‌کند.

فاطمی‌مقدم کاغذ الوان، ورق نقره و طلا و آینه الوان را از وسایل نخل‌بندی عنوان کرد که در این اسناد به آن‌ها اشاره شده است.

وی تزیین نخل را مطابق با اشارات اسناد، متعلق به مراسم سوگواری شهادت امام علی(ع) و ایام شهادت امام حسین(ع) دانست که امروزه صورت متفاوتی به خود گرفته و بیشتر در ایام عاشورا انجام می‌شود. همه‌ی این مطالب نشان می‌دهد که تشکیلات اداری آستان قدس در عصر صفویه اهتمام جدی نسبت به برپایی این مراسم و پاسداشت یاد امامان شیعه داشته است.

فاطمی‌مقدم یادآور شد: مراسم نخل‌بندی در حرم رضوی از سال 1067 هجری قمری تا پایان حکومت صفوی، با شکوه و وسعت خاصی برگزار می‌شد. مراسمی که امروزه دیگر در این شهر به دست فراموشی سپرده شده است.