پشت صحنه برنامه به خانه برمي‌گرديم


لطفا با كفش وارد نشويد

جام جم آنلاين: به بهانه پرونده بررسي برنامه‌هاي خانوادگي در حال پخش راديو وتلويزيون و به منظور تهيه گزارش پشت صحنه از برنامه «به خانه برمي‌گرديم» (كه حالا ديگر حدود 15 سال از تولد آن گذشته است) با فاطمه افروز، مسئول دفتر اين برنامه هماهنگي‌هاي لازم را انجام مي‌دهم.

ساعت حدود چهار بعد از ظهر از در شمالي سازمان صدا و سيما وارد مي‌شوم و به تپه صبا مي‌روم. استوديو ياس محلي است كه دكور برنامه به خانه بر مي‌گرديم در سويي از آن قرار دارد كه در مقايسه با دكور برنامه «تهران20» ـ كه در طرف ديگر آن قرار دارد ـ فضاي بيشتري را اشغال كرده است.
دكور برنامه، فضايي شبيه يك خانه دارد و رنگ به كار رفته در آن كرم است كه همراه با ديگر رنگ‌ها و اشياي موجود در صحنه، تركيبي آرامش بخش ايجاد مي‌كند. در طرفي از آن آشپزخانه و در دو سوي ديگر، دو دست مبل براي فضاي گپ و گفت با كارشناسان چيده شده است.
سعيد لطفي تهيه‌كننده برنامه، رضا طاهري كارشناس آشپزي، مبين عليپور دستيار تهيه‌كننده و افشين بابايي مدير هماهنگي در استوديو حضور دارد. در گوشه‌اي از استوديو مي‌نشينم و منتظر رسيدن مجريان و آغاز برنامه مي‌شوم. ساعت از چهار مي‌گذرد و مهمان روزه اولي برنامه همراه والدين خود وارد استوديو مي‌شود.
مرضيه دختر 9 ساله‌اي است كه نخستين تجربه خود را از روزه گرفتن به دست مي‌آورد و با زدن پيامك، خواستار حضور در برنامه شده است.
رضا طاهري به اتاق گريم مي‌رود. در همين حين، محمد نظري ـ يكي از مجريان برنامه ـ از راه مي‌رسد. با افراد حاضر سلام و احوالپرسي كرده، ميكروفن خود را وصل مي‌كند سپس با دكتر مولوي، جراح مغز و اعصاب و كارشناس پزشكي برنامه كه مدتي است از راه رسيده و در گوشه‌اي از استوديو نشسته، به گفت‌وگو مي‌نشيند.
همه عوامل مشغول آماده‌سازي تجهيزات و فضاي صحنه براي آغاز برنامه هستند. صدابردار صدا را چك مي‌كند و نور صحنه نيز تنظيم مي‌شود. ساعت 4:30 دقيقه بعد از ظهر است.
راحله امينيان، مجري ديگر برنامه از راه مي‌رسد. مژده لواساني هم در برنامه حضور دارد. تيتراژ برنامه در حالي كه سه دوربين به طور شناور در حال پوشش تصويري برنامه است، آغاز مي‌شود.
هريك از مجريان كنداكتور برنامه را در اختيار دارند و گاهي به آن نگاهي مي‌اندازند و بخش‌هاي مختلف برنامه را چك مي‌كنند.
در گوشه‌اي از دكور برنامه اعلاميه‌اي خودنمايي مي‌كند كه روي آن نوشته شده است: اينجا خانه است، لطفا با كفش وارد نشويد!
همراهي نيمروزي
محمد نظري طبق معمول هميشه با جمله‌اي، گفته خود را آغاز مي‌كند. الهي ما هرچه كنيم كم است و تو هرچه كني بسيار. بسيار ما اندك است و بسيار تو بسيار...
و پس از سلام و عليك با بينندگان، راحله امينيان سخن خود را با آرزوي قبولي طاعات و عبادات مخاطبان رو به سوي دوربين آغاز مي‌كند.
پس از شروع برنامه توسط دو مجري وله‌اي پخش مي‌شود و در همين حال مجريان برنامه بسرعت به سمت آشپزخانه مي‌روند و در كنار رضا طاهري قرار مي‌گيرند.
ضبط از سر گرفته مي‌شود. رضا طاهري به معرفي غذا مي‌پردازد و مواد اوليه مورد نياز را براي تهيه آن مي‌‌گويد. نكته جالب توجه، كمك كردن به كارشناس آشپزي و همراهي مجريان در روند تهيه و طبخ غذاست.
همان طور كه محمد نظري، ظرف آلبالو را از يخچال بيرون مي‌آورد، كارشناس آشپزي مشغول توضيح نحوه پخت آش آلبالوست. راحله امينيان به تبلتي كه در دست دارد نگاه مي‌كند و سوالات بينندگان را مي‌خواند و نظرها و پيشنهادهاي آنان را مطرح مي‌كند.
در اين ميان سوالات پزشكي هم در ارتباط با خواص يا ميزان فايده مواد غذايي مطرح مي‌شود. بخش آشپزي حدود ده دقيقه به‌طول مي‌انجامد. مجدد وله‌اي پخش مي‌شود.
در اين بخش از برنامه، محمد نظري با دكتر مولوي به گفت‌وگو مي‌پردازد. پس از پايان گفت‌وگوي پزشكي، وله‌اي در ارتباط با سامانه پيامك برنامه و درباره انتخاب نوع غذاي دلخواه توسط بينندگان به پخش مي‌رسد.
مجريان دوباره در فضاي آشپزخانه قرار مي‌گيرند و طاهري برخي ديگر از مواد را به غذا اضافه مي‌كند.
بخشي درخصوص خواص بهار نارنج به پخش مي‌رسد. ضبط ادامه مي‌يابد. كارشناس ارشد تغذيه در سوي ديگري از استوديو حضور دارد و رضا طاهري در همين زمان از او مي‌خواهد در بخش تغذيه كمي هم درخصوص آش آلبالو صحبت كند. پيام بازرگاني به پخش مي‌رسد.
به استوديو برمي‌گرديم و شاهد گفت و گوي امينيان با كارشناس درباره نحوه تغذيه در ماه رمضان، ضرورت خوردن وعده سحر و مواد مفيد براي اين وعده هستيم.
در طول بحث، امينيان به‌طور مرتب به پيامك ارسال شده از سوي مخاطبان اشاره مي‌كند. مسوول هماهنگي زمان باقيمانده را به مجري تذكر مي‌دهد و او نيز سعي مي‌كند جمع‌بندي مناسبي از بحث داشته باشد و به نتيجه‌اي كلي دست يابد.
مخاطبان وفادار
در فرصتي كه پيش مي‌آيد همراه راحله امينيان به گوشه‌اي از استوديو مي‌روم و از او درباره محتواي زنانه برنامه‌هاي خانوادگي مي‌پرسم و او نيز پاسخ مي‌دهد: ما در اين برنامه صرفا بر گروه زنان و مسائل مربوط به آنان تمركز نمي‌كنيم، بلكه رويكردمان اين است كه با طيف وسيعي از خانواده‌ها سر و كار داريم. ممكن است خود من با بخش حضور بچه‌ها در برنامه مخالف باشم، اما حضور آنان مي‌تواند قشر كودكان را پوشش دهد.
ديدگاه ديگر من اين است كه زمان پخش برنامه هنگامي است كه تقريبا همه اعضاي خانواده در منزل حضور دارند و مي‌توان اطلاعات مفيدي در اختيار آنان قرار داد.
دليل دو مجري داشتن اين برنامه هم همين است كه به‌طور كلي نهاد خانواده مدنظر قرار گيرد. اگرچه اين‌گونه برنامه‌ها بیشتر پاسخگوي نيازهاي زنان است و اين مساله طبيعي است.
امينيان درباره علل ماندگاري برنامه به خانه بر مي‌گرديم مي‌گويد: زمان خوب براي ديده شدن، پاسخگويي به نيازهاي مخاطبان و شايد بهترين عامل يعني وفاداري مخاطبان مي‌تواند از دلايل اين موفقيت باشد. همه تهيه‌كنندگان اين برنامه به نحوي تلاش كرده‌اند نيازهاي بينندگان را شناسايي و طبق آن بخش‌هاي مختلف برنامه را طراحي كنند.
همراهي از آغاز تاكنون
محمد نظري تقريبا از اولين سال آغاز به كار برنامه به خانه برمي‌گرديم به عنوان مجري با آن همراه بوده است. او كه علاقه‌اي به تغيير ژانر اجرايش ندارد، تعريف خود را از ژانر اجرا چنين بيان مي‌كند: وقتي براي مدت طولاني در يك حيطه مشخص فعاليت مي‌كنيد، در آن تخصص پيدا كرده و براحتي مي‌توانيد در آن خصوص گفت‌وگو كنيد.
وي ارزيابي خود را از تغييرات در برنامه اين طور ارائه مي‌كند: با توجه به اين‌كه برنامه روال ثابتي را در طول سال‌ها پيش گرفته است، تغيير عمده‌اي را در آن شاهد نيستيم. منظور از تغيير تنها تغيير يك وله يا نماآهنگ نيست، بلكه تغيير ساختاري است كه تاكنون در برنامه ايجاد نشده است. اگرچه اين برنامه مي‌تواند با درايت، برنامه‌ريزي و تفكر تغييرات ساختار درستي را تجربه كند.
احياي غذاهاي فراموش شده
رضا طاهري، كارشناس آشپزي برنامه به خانه برمي‌گرديم فرد ديگري است كه با او به گفت‌وگو مي‌پردازيم. وي علت ثبات حضور خود را در برنامه اين طور بيان مي‌كند:
در دو سال گذشته هدف بر اين بود كه بحث آشپزي به‌طور جدي دنبال و يك برنامه غذايي مناسب و حساب‌شده در برنامه گنجانده شود. تركيب سبزيجات به كار رفته در غذاها و تغيير و فوايد و كاربرد ادويه‌ها را به مردم آموزش دهيم. به نظرم آموزش غذا در اين برنامه ساده‌تر شده و طنز، شيطنت‌ها و تكيه كلام‌هايم در برنامه نوعي صميميت ايجاد كرده است.
وي درباره شيوه تعامل با مخاطبان در بحث انتخاب غذا مي‌گويد: سامانه پيامكي را در نظر گرفته‌ايم كه هر روز سه غذا را به مردم پيشنهاد مي‌كند و از ميان آنها انتخاب صورت مي‌گيرد. در ضمن آن‌ پيشنهاد‌هاي خود مردم را هم مي‌گيريم. سعي داريم ذائقه غذايي شهرها و مناطق مختلف را به هم نزديك كنيم.
براي مثال خورش‌هاي فراموش شده ايراني مثل عناب و بادام يا خورش گوجه سبز را درست كرده‌ايم كه بسيار هم مورد استقبال قرار گرفت وغذاهاي فرنگي در دستور كارمان قرار ندارد.
عوامل موفقيت
سعيد لطفي، تهيه‌كننده برنامه به خانه برمي‌گرديم كه پيش از اين تهيه برنامه «در شهر» را هم به عهده داشته است، ابتداي صحبت خود به دو ويژگي اصلي برنامه كه موفقيت آن را به دنبال داشته اشاره مي‌كند و مي‌گويد: دكور برنامه كه همه اجزاي يك خانه را در خود گنجانده، ريتم مناسب در قياس با زمان كمي كه نسبت به اين دست برنامه‌هاي تلويزيون دارد، دلايلي است كه به موفقيت برنامه منجر شده است. همچنين زمان پخش مناسب هم در اين ماندگاري بي‌تاثير نيست. حسن ديگر برنامه، حضور مردم در همه بخش‌هاي آن است.
وي در ادامه صحبت‌هاي خود به تغييرات ايجاد شده در طول دو سال گذشته اشاره مي‌كند و مي‌افزايد: ما بخش فرهنگي برنامه را افزايش داده‌ايم. حضور مردم هم از طرق مختلف سايت پيامك‌ها براي انتخاب غذا و غيره پررنگ‌تر شده است.
لطفي نظر خود را درباره بخش‌‌هاي مورد نياز يك برنامه خانوادگي چنين بيان مي‌كند: آسيبي كه در اين دست برنامه‌ها رخ داد اين بود كه حجم زيادي از برنامه‌هاي خانوادگي به صبح موكول شد. در اين حالت زن خانواده به لحاظ پزشكي و فرهنگي رشد مي‌كرد. اما اين فرصت از مردان گرفته مي‌شد. در به خانه برمي‌گرديم نوعي ساختارشكني از نظر زمان پخش صورت گرفته است و آقايان هم در خانه مي‌توانند بيننده بسته محتوايي باشند.
او در ادامه با صحبت درباره نحوه دسته‌بندي موضوعي در برنامه سخن خود را به پايان مي‌رساند: ما از سردبيراني در بخش‌هاي مختلف فرهنگي ـ پزشكي بهره مي‌گيريم. حتي برنامه‌هاي شش ماه سلامت داريم كه خرد ‌شده و به بخش‌هاي فصلي، ماهانه و هفتگي تقسيم مي‌شود و اف رادي كه برنامه را دنبال مي‌كنند بخوبي مي‌دانند براي مثال دوشنبه‌ها درباره مباحث رواني اعتياد صحبت مي‌شود. همچنين بحث‌ها كاملا عامه فهم و قابل استفاده براي همه افراد است.(جام جم - ضميمه قاب كوچك)